Parowóz wąskotorowy serii
Px29 - 1704 typ:"Wilno"

Jednym ze stałych elementów krajobrazu Niziny Mazowieckiej jest ostatni na świecie czynny zabytkowy parowóz, mknący z Muzeum Kolei Wąskotorowej w Sochaczewie, przez pełne uroku miejsca aż do Puszczy Kampinoskiej.

Px29-1704 , bo tak fachowo brzmi jego nazwa, wraz z szeregiem wagonów, jeszcze w latach 60-tych ubiegłego wieku służył mieszkańcom miasta jako środek transportu.

Dzisiaj jako atrakcja turystyczna, zabierając nas w niezapomnianą podróż, stanowi miły sposób na spędzenie letniego weekendu.

Historia parowozu

Parowóz został zbudowany w 1929 roku przez Warszawską Spółkę Akcyjną Budowy Parowozów w Warszawie i oznakowany nr fabrycznym 184, z kotłem z tej samej wytwórni z numerem fabrycznym 209. Po zakupieniu przez Ministerstwo Komunikacji został skierowany do pracy na Kujawskie Koleje Dojazdowe, gdzie otrzymał oznaczenie PKP Wp 29-904, a tender 6D29-904. Ponieważ parowóz ten miał być przeznaczony do pracy na kolejach wąskotorowych wschodniej Polski, nadano mu nazwę typu „Wilno” Do połowy 1930 roku wyprodukowano jeszcze 20 parowozów tego typu zgodnie z zamówieniem Ministerstwa Komunikacji.

Po zakończeniu II wojny światowej na terenie polski pozostało 11 tych maszyn, które do 1947 roku zostały wyremontowane i skierowane do służby na różnych kolejach wąskotorowych PKP. W 1945 roku cały tabor na kolejach wąskotorowych PKP otrzymał całkowicie nowe serie i numery inwentarzowe. Parowóz otrzymał oznaczenie Px29-1704, a tender Ptx29-1704. W roku 1950, z Kujawskich Kolei Dojazdowych został przekazany do DOKP Lublin, gdzie pracował w następujących lokomotywowniach: rok 1950 - Charsznica, 1951-1959 – Gozdów, 1960-1967 – Werbkowice, 1967-1970 – Przeworsk, 1970-1971 – Zwierzyniec od 1971 – Werbkowice. W dniu 19.10.1982 roku został przekazany do Muzeum Kolejnictwa w Warszawie Oddziału Muzeum Kolei Wąskotorowej w Sochaczewie.

W 1983 toku skierowało parowóz do naprawy głównej w Zakładach Naprawczych Taboru Kolejowego w Nowym Sączu. Po tej naprawie parowóz Px29-1704 pozostawał w służbie na Sochaczewskiej Kolei Muzealnej. W latach 1993 i 2005 przeprowadzone zostały naprawy główne oraz rewizje wewnętrzne kotła w zakładach naprawczych w Pile i parowóz jako jedyny czynny na świecie z tej serii nadal pracuje w Muzeum Kolei Wąskotorowej w Sochaczewie.

Parowóz Px29-1704 często gościł na planie filmowym, w roku 1982 występował w serialu telewizyjnym „ Alternatywy 4” oraz anonimowo w wielu filmach dokumentalnych. Po naprawie głównej w 2005 roku podczas jazdy próbnej był prowadzony, pod nadzorem maszynisty, przez Marszałka Województwa Mazowieckiego Pana Adama Struzika.

Budowa parowozu

Parowóz ma zabudowany kocioł płomienicowo-płomieniówkowy z dwukomorowym przegrzewaczem pary Schmidta o 16 elementach grzewczych. Tył kotła czyli stojak opiera się na ślizgach, zaś przód kotła (dymnica) jest zamocowany sztywno do staliwnego dźwigara poddymnicowego. Kocioł wyposażono w zawory bezpieczeństwa Pop-Coale, wodowskaz rurkowy, krany probiercze, manometr ciśnienia pary, centralną odbiornicę pary i turbinowy odiskiernik na kominie. Do zasilania kotła w wodę zastosowano dwa inżektory ssąco-tłoczące Friedmanna. Podczas późniejszej eksploatacji lewy inżektor wymieniono na inżektor Strubego o wydajności 120l na minutę.

- Ostoja parowozu belkowa o grubości belek 60 mm, odsprężynowana odgórnie z 4 punktami podparcia sposobem kombinowanym.

- Silniki parowe, ustawione horyzontalnie z wewnętrznym wlotem pary, napędzają trzecią oś napędną, a do ich smarowania zastosowano smarotłocznię Friedmanna.

- Mechanizm parorozdzielczy Heusingera z nawrotnicą śrubową, odbiera napęd od przeciwkorby i wahacza.

Parowóz jako pierwszy polskiej budowy został wyposażony w sprężarkę powietrzną i układ hamulca powietrznego zespolonego i dodatkowego. Oprócz hamulca zespolonego powietrznego Westinghousea tender parowozu posiada hamulec ręczny dźwigniowy. Na belkach czołowych parowozu i tendra, oprócz centralnych zderzaków ze sprzęgami orczykowymi, znajdują się łączniki elastyczne hamulcowego przewodu głównego. Parowóz wyposażony jest w piasecznicę oraz turbozespół elektryczny o napięciu 24 V do oświetlenia parowozu.

Czteroosiowy tender parowozu oparty jest na dwóch wózkach Diamonta i posiada kadź wodną o pojemności 6,0 m3 wody i skrzynię węglową na 4,0 t węgla. Tender z parowozem połączony jest na stałe łącznikiem oraz dwoma łącznikami pomocniczymi, cały sprzęg jest odsprężynowany resorem płaskim.

Px29-1704
Parowóz wąskotorowy

To jedyny zachowany na świecie czynny parowóz tej serii.

Opis filmu

Rusza pociąg wycieczkowy do Sochaczewa, drużyna parowozowa obserwuje pracę ruszającego parowozu oraz kontroluje bieg wagonów.
Czarny dym z komina oznacza, że palenisko zostało zasilone świeżą dawką węgla. Ponieważ na Sochaczewskiej Kolei Muzealnej, nie ma możliwości obracania parowozów, brak jest obrotnic i trójkątów.
Parowóz prowadzi pociąg do Wilcz Tułowskich jadąc kominem „do przodu”, a wraca do Sochaczewa jadąc tendrem „do przodu”. Trochę to utrudnia obsługę parowozu, ale w ten sposób prowadzi się tutaj pociągi od 1970 roku, tj od czasu wprowadzenia do ruchu na tej kolei parowozów serii Px.

Opis filmu

Pociąg wycieczkowy kończy bieg na stacji Sochaczew Muzeum. Pasażerowie opuszczają wagony, a obsługa przeprowadza prace manewrowe.
Trzeba odstawić wagony pociągu na tory postojowe poza wystawą taboru, a na środek toru objazdowego zostaje wstawiony skład pociągu zestawionego z zabytkowych wagonów i małego parowoziku.
Prowadzone manewry stanowią dodatkową atrakcję dla turystów, którzy przyjechali naszym pociągiem.